Motosiklet Yağları

Giriş:

Özellikle yurdumuzda motosiklet sektöründe motor yağı konusu çokça karmaşanın yaşandığı ve bilgi kirliliğinin olduğu bir ürün gurubudur.  Bunun için çok fazla motor yağı türüne girmeden motosikletimizi ilgilendiren yağları anlatacağımız bu yazıyı kaleme alma ihtiyacı hissettik. Diğer motor yağları için üreticilerin veya standartları belirleyen kuruluşların yayımlarına bakılabilir.

Motor Yağı Nedir Ne İşe Yarar:

Motor yağları sürtünmeyi en az indirgeyerek aşınmayı minimuma indirir.

Yüksek sıcaklıkta çalışan motor parçalarının soğumasına yardımcı olarak bu parçaların sıcaktan deforme olmasını engeller.

Toz, kir ve metal partiküllerini yağ filtresine taşıyarak motor parçalarını temizler.

Segman, piston ve silindir arasında ki boşlukları doldurarak verimliliği artırır.

Motor Yağı Çeşitleri:

Motor yağları üretim çeşitlerine göre mineral, yarı sentetik ve tam sentetik olarak üçe ayrılır.

Farklı üreticilerin farklı kullanım amaçlarına göre ilave ettikleri katkı maddelerinden dolayı nüans farklar ortaya çıksa da temel olarak motor yağları bu üç guruba göre sınıflandırılır.

Mineral Yağlar:

Mineral yağlar; ham petrolün damıtılması ve deterjan, viskozite geliştirici, aşınma önleyici gibi katkı malzemeleri eklenmesiyle elde edilir.

Yarı Sentetik Yağlar

Mineral yağ ve sentetik yağın karıştırılması sonucu elde edilir. Yarı sentetik yağlar üretilirken genellikle %70-80 oranında mineral yağa %20-30 oranında sentetik yağ eklenir.

Tam Sentetik Yağlar

Sentetik yağlar; laboratuvar ortamında tamamen kimyasal işlemler sonucunda üretilir.

Mineral Yağlar İle Sentetik Yağlar Arasındaki Farklar Nelerdir?

Sentetik yağların mineral yağlardan en büyük farkı sıcaklığa karşı olan dayanıklılıklarıdır. Düşük sıcaklıklarda daha akıcılardır. Buharlaşma katsayıları düşük olduğu için yüksek sıcaklıklarda da yağ eksiltmeleri daha azdır.

Ham maddesi daha maliyetli olan sentetik yağların üretilmesi için yoğun kimyasal işlemler gerektiğinden sentetik yağlar mineral yağlara göre daha pahalıdır.

Tam sentetik motor yağı ömrü, mineral yağın ömrüne kıyasla daha uzundur. Uzun vadede daha tasarruflu olan sentetik yağlar çevreye de daha duyarlıdır.

Sürtünmeye daha az enerji harcayan, daha dayanıklı sentetik yağların performansları daha güçlüdür.

Evet buraya kadar motor yağları konusunda genel kültür sahibi olduk. Şimdi gelelim yağların üzerinde yazan numaraların ve SAE JASO gibi ibarelerin ne işe yaradığına.

Burada 4 şey bizim kullanacağımız yağı refere etmektedir.

1 – Üzerinde ki numaralar (10W30-15W50 VS)

2 – Yağın Üretim Tipi ( Mineral, Yarı Sentetik veya Sentetik)

3 – Yağın Kavrama Tipine göre sınıflandırılma ibaresi (MA, MA2, MB vs)

4 – API (Amerikan Petrol Endüstrisi) Standardı (API SL, SM vs) ve JASO (Japon Otomotiv Standartları Teşkilatı) JASO T 903 vs.

1 - Motor Yağlarının Üzerinde Yer Alan Numaralar (Viskozite):

En basit tanımıyla viskozite, yağın kalınlığının ölçüsüdür. Tüm sıvılar için kullanılan viskozite terimi akmaya karşı direnci ifade eder. Bir örnekle viskozite nedir netleştirelim. Bildiğiniz gibi bal kalın, su ince bir yapıdadır yani balın viskozitesi sudan daha yüksektir diyebiliriz. Aynı şekilde bir yağ kalınsa viskozitesi yüksek, inceyse viskozitesi düşüktür diyebiliriz.

Çok yüksek viskoziteye sahip yağlar; akıcılıkları zayıf olduğundan düşük ısıda motorun tüm kısımlarına ulaşmayabilirler.

Çok düşük viskoziteye sahip yağlar ise; yüksek sıcaklıklarda incelerek koruma özelliğini kaybedebilirler.

Motor yağları düşük ve yüksek sıcaklıklardaki akışkanlıklarına yani viskozite değerlerine göre sınıflandırılır. Society of Automotive Engineers ( Otomotiv Mühendisleri Topluluğu) kelimelerinin baş harflerinden oluşan SAE sınıflandırmasında yağın aldığı numara ne kadar küçükse yağ o kadar ince ve akıcıdır. Örneğin; SAE 10 numaralı yağ, SAE 50 numaralı yağa göre daha akıcıdır.

SAE sınıflandırmasında W harfi motor yağının kışlık bir yağ olduğunu gösterir. Harf yer almıyorsa motor yağının yazlık bir yağ olduğunu anlayabilirsiniz. Kışlık motor yağı donma derecesi daha düşük, yazlık motor yağı kaynama noktası ise daha yüksek olacak şekilde üretilmiştir.

“SAE 15W–50” gibi gösterimlerle ifade edilen yağlar ise dört mevsim kullanmaya uygun yağlardır.

Yazlık Motor Yağları: SAE 10, SAE 20, SAE 30, SAE 40, SAE 50
Kışlık Motor Yağlar: SAE 5W, SAE 10W, SAE 15W
Dört Mevsim Motor Yağları: SAE 10W-40, SAE 15W-50, SAE 15W–50

Biz motosikletlerimiz de Dört Mevsim Motor Yağlarını kullanıyoruz.

Motor Yağı Sıcaklık Tablosu:

Motor yağlarının hizmet ettikleri sıcaklık aralıklarını motor yağı sıcaklık tablosundan görebilirsiniz.

2 – Yağın Üretim Tipi ( Mineral, Yarı Sentetik veya Sentetik)

Motosikletimize yağ seçimi yaparken hangi üretim tipine göre yağ kullanacağımızı mutlaka üreticinin tavsiyesine göre belirlememiz gerekmekte. Örneğin üreticinin yarı sentetik bir yağ kullanın dediği bir motosiklette daha iyi olur daha iyi korur diye tam sentetik bir yağ kullanmamız gerekir. Bu teoride iyi gibi dursa da uygulama da motosikletinizde istenmeyen etkilere yol açabilir.

3- Yağın Kavrama Tipine Göre Seçilmesi:

JASO (Japon Otomotiv Standartları Teşkilatı) Japonya'daki büyük araç üreticilerinden oluşan bir kuruluştur. Modern Japon motorlarının benzersiz şartname ihtiyaçları için uygun olmadığı için API (Amerikan Petrol Enstitüsü) spesifikasyonlarına Japonca eşdeğer olarak JASO standartları oluşturuldu. API spesifikasyonları otomobil motorları için üretilmiştir ancak motosiklet motorları için üretilmemiştir.

Otomobil yağları 1998'e kadar çoğu motosiklet yağı için temel olarak kullanılmıştır. Ancak otomobillerdeki teknoloji geliştikçe, yağlar bu modern ihtiyaçları karşılayacak şekilde değiştirildi. Sonuç olarak, katkı maddeleri ilave edildi ve sürtünme düzenleyiciler yağ ile karıştırıldı. Her ne kadar bu değişiklikler arabalarda kullanım için olumlu olsa da, motosikletlere zarar veriyordu. Bu özellikle motosiklet dişli kutuları ve debriyajları için geçerliydi. Otomobillerden farklı olarak, motosikletler şanzıman için ayrı bir yağ kullanmaz, bu da sürtünme değiştiricileri nedeniyle debriyajların kaymasına neden olur. Ayrıca şanzıman çukurluğu (lokal korozyon ve mikro çatlakların oluşumu) ile de ilişkilendirilebilir. Motosiklet ve scooterlar da ki yağın, arabalara göre daha yoğun koşullarda çalışması gerekir, çünkü daha yüksek sıcaklıklara, daha yüksek motor hızına ve daha fazla güç yoğunluğuna dayanmalıdır.

1998 yılında JASO T903, 4 zamanlı motosiklet yağları için dünyaca tanınan standart olarak tanıtıldı. Farklı motosiklet tasarımlarının tatmin edici yağlanması için gerekli performans seviyelerini tanımlar.

JASO T903 iki performans kategorisinden oluşur:

JASO MA: Islak kavramalı motosikletler için yağlar. Bu yağlar, debriyajın kaymasını önlemek için gerekli sürtünme performansını sağlar ve bu nedenle sürtünmesiz modifiye edilir. Bu yağlar, motor, şanzıman ve debriyaj için bir yağ sisteminin bulunduğu 4 zamanlı motosiklet motorlarında kullanılabilir. MA yağları tüm uygulamalar için uygundur.

JASO MB: Otomatik şanzımanlı motosikletler (scooter) için yağlar. Bu yağlar, yakıt ekonomisi avantajları sağlayan ilave sürtünme değiştiricileri ile gerekli sürtünme performansını sağlar. Bu tip yağlar 4 zamanlı motosiklet yağlarında en düşük sürtünme yağları olarak sıralanmıştır. MB yağları, motosikletlerde debriyaj kaymasına neden olabileceğinden MA yağı gerektiğinde kullanılmamalı ve bu nedenle sadece scooterlarda kullanılmalıdır. Scooter'larda şanzıman kayış veya zincir kullanılarak yapılır ve bu nedenle yağ gerektirmez.

Bir yağ, JASO T903 Debriyaj Sürtünme testinin sonucuna göre MA veya MB'dir.

Dinamik sürtünme: Debriyaj hissi ve debriyaj bağlantısı sırasında güç aktarımı.

Statik sürtünme: Tork üretim kapasitesi ve kırılma koşulları sırasında kaymaya karşı direnç.

Durma süresi: Debriyaj ne kadar hızlı devreye giriyor.

JASO MA ve MB arasındaki temel fark, yağın ıslak bir kavrama için uygun olup olmadığıdır.

2006 yılında, MA1 ve MA2, JASO MA spesifikasyonuna ekstra kategoriler olarak eklendi. Bu iki kategori arasındaki temel fark MA2 yağlarının sağladığı yüksek sürtünme performansıdır. Bu, 2006'dan itibaren, T903: 2006 standardını karşılayan motor yağlarının 4 zamanlı motosiklet yağları için dört spesifikasyona ayrılabileceği anlamına geliyordu:

JASO MA: Bu, bir yağ sisteminde (motor, şanzıman ve debriyajın aynı yağı kullandığı) kullanılan yağlar için standart teknik özelliktir. Bu yağlar herhangi bir sürtünme değiştirici içermez. 

JASO MA1: Bu, motor, şanzıman ve debriyaj için farklı yağlar gerektiren motosikletler için daha düşük bir standart özelliktir.

JASO MA2: Bu, modern motosikletler için daha yüksek bir standart özelliktir. Bu yağlar, egzoz sisteminde katalitik konvertörlere sahip motosikletlerde kullanım için uygundur.

JASO MB: Bu, scooter motorları için daha düşük bir standart özelliktir.

Bir yağın yukarıda belirtilen JASO spesifikasyonlarından herhangi birini karşılaması için, aşağıdaki kalite seviyelerinden en az birini karşılaması gerekir:

API SG, SH, SJ, SL, SM

ILSAC GF-1, GF-2, GF-3

ACEA A1 / B1, A3 / B3, A3 / B4, A5 / B5, C2, C3

Yukarıdaki motosiklet yağı özellikleri en önemli ve dünyaca tanınan olmasına rağmen, JASO 1994 yılında 2 zamanlı yağlar için bir derecelendirme sistemi başlattı. Modern 2 zamanlı motosikletlerin ve scooterların toleransları çok daha küçüktür ve aynı zamanda üreten bir yağ gerektirir. daha az kül.

JASO 2 zamanlı yağ sınıflandırmaları:

JASO FA: Yağlama kapasitesini, deterjanı, başlangıç torkunu, egzoz dumanını ve egzoz sistemi tıkanmasını test eden en düşük özelliktir. Bu şartname, hala kullanılmasına rağmen, 2005 yılında resmi olarak geçersiz ilan edilmiştir.

JASO FB: Bu özellik JASO FA'dan biraz daha yüksektir ve aynı özellikleri test eder. Daha fazla yağlama kapasitesi, deterjan, egzoz dumanı ve egzoz sistemi tıkanması gerektirir. ISO Global Spesifikasyonu EGB'ye karşılık gelir.

JASO FC: Bu spesifikasyon, yağlama kapasitesi ve ilk tork testleri için JASO FB ile aynı sonuçları gerektirir, ancak deterjan ve egzoz dumanı ve egzoz sistemi engellemesi için daha yüksek standartlara sahiptir. ISO Global Spesifikasyonu EGC'ye karşılık gelir.

JASO FD: Bu spesifikasyon, daha yüksek deterjan gereksinimi dışında JASO FC ile aynı standartlara sahiptir. ISO Global Spesifikasyonu EGD'ye karşılık gelir.

Hangi spesifikasyonun gerekli olduğunu görmek için daima kullanım kılavuzuna bakın. Hem API hem de JASO MA teknik özellikleri listelenmişse, her iki teknik özellik için uygun bir yağ seçtiğinizden emin olun.

Yukarıda açıklanan, dünya çapında tanınan spesifikasyonların yanı sıra JASO ayrıca (kısmen API veya ACEA ile korelasyonlu) yağ spesifikasyonlarını da tanımladı.

JASO DL-1: Arıtma cihazlarından sonra egzozla donatılmış Hafif Hizmet Dizel Motorları için özel olarak tasarlanmış bir yağ.

JASO DH-1: Ağır Hizmet Dizel Motorlarının yağlanması için tasarlanmış yüksek sülfatlı kül yağıdır, arıtma cihazlarından sonra egzoz için uygun değildir.

JASO DH-2: Ağır Hizmet Dizel Motorlarının yağlanması için tasarlanmış, özellikle arıtma cihazlarından sonra egzoz ile donatıldığında düşük sülfatlı kül yağı.               

JASO GLV-1: Ultra düşük viskoziteli, yakıt tasarruflu, binek otomobil motor yağı.

JASO 315-1A: Dexron Vi otomatik şanzıman yağı tipini tanımlayan bir özellik. Bu spesifikasyon artık JASO 1-A olarak yeniden adlandırıldı.

Yani Sonuç olarak 4 zamanlı bir motosikletimiz varsa günümüzde kavrama tipine göre JASO MA2 standardına sahip bir motor yağı kullanmamız gerekmektedir.

4 – Ve Koruma / Performans Standartları API/JASO

Motor teknolojisi geliştikçe ve daha performanslı daha çok devir ve güç üreten motorlar üretildikçe Koruma / Performans standartları da değişikliğe uğradı.

Aşağıda ki tablo da üretim yıllarına göre otomobillerde ki performans standartlarının nasıl değiştiği görülmektedir.

Bu tabloda bizim dikkat edeceğimiz nokta ki bu üreticinin tavsiyelerinde de yer almaktadır SC, SF ve SN gibi performans sınıfını belirleyen harfler olacaktır.

Ve Sonuç:

Kullandığımız motosikletin üreticisinin tavsiyesi bizim için  referans olmalıdır. Üreticinin istediği standartlar Ar Ge de belirlenen standartlar olup özellikle daha düşük standartlar da istenmeyen hoş olmayan sonuçlarla karşılaşabiliriz.